De zichtbare planeten
Mercurius is op het einde van de maand te zien laag boven de westelijke avondhemel.
Venus is de opvallende "Avondster" in het noordwesten, de planeet gaat 3 uur na de zon onder.
Mars is niet zichtbaar.
Jupiter is heel de avond te zien in de Tweelingen (Gemini). Halverwege de maand gaat hij rond 1h45 onder.
Saturnus wordt later op de maand zichtbaar aan de oostelijke ochtendhemel.
De maan en planeten als wegwijzer
In de nacht van zondag 3 mei op maandag 4 mei vinden we de maan vlak bij Antares. Deze oranjerode ster is de helderste ter van de Schorpioen (Scorpius). Kijk vanaf 0h30 als de maan voldoende hoog boven de horizon gekomen is. Heel de nacht schuift de maan ten zuiden van Antares tot aan de conjunctie in de ochtendschemering.
Zaterdagochtend 9 mei zien we rond 5h de maan in de Steenbok (Capricornus), een goed moment om dit minder opvallende sterrenbeeld terug te vinden.
Donderdag 14 mei komt Mercurius in bovenconjunctie met de zon. Dat betekent dat vanaf de aarde bekeken deze planeet pal achter de zon staat. Ze is enkele weken helemaal niet waarneembaar. Door haar korte omlooptijd rond de zon (88 dagen) komt ze echter zeer snel weer tevoorschijn.
Maandag 18 mei om 23h staat Venus 4 graden ten zuidoosten van de smalle maansikkel. Wat verder naar het westen zien we Jupiter in de buurt van Castor en Pollux van de Tweelingen.
Dinsdag 19 mei staat de maan tussen de heldere planeten Jupiter en Venus.
Woensdag 20 mei vormen de maan, Jupiter, Castor en Pollux een mooie samenstand.
Zaterdag 23 mei rond 22h30 zien we de maan (in Eerste Kwartier) ten oosten van Regulus (de helderste ster van de Leeuw (Leo).
Zondag 31 mei is het voor de tweede keer deze maand Volle Maan. Dit wordt soms een “blauwe maan” genoemd, niet vanwege de kleur maar omwille van de zeldzaamheid (het gebeurt ongeveer elke 2,7 tot 2,8 jaar).
Enkele sterrenbeelden in de kijker
Sextant
In het begin van de maand staat de heldere ster Regulus van de Leeuw rond 23h00 in het zuidwesten. Net ten zuiden hiervan (lager bij de horizon dus) bevindt zich een onopvallend sterrenbeeld dat Sextant genoemd wordt (Lat.: Sextans).
Tegenwoordig is het kinderspel om met een GPS uw positie te kennen, maar vroeger was een sextant onmisbaar als meetinstrument voor de plaatsbepaling. In de scheepvaart kon men hiermee de geografische breedte waarop men zich bevond achterhalen. Toen de Europese ontdekkingsreizigers voor het eerst de zuidelijke sterrenhemel bewonderden zochten ze voor de namen van de nieuwe constellaties hun inspiratie vaak in termen uit de scheepvaart.
Weegschaal.
Halfweg de maand, een heel eind na middernacht (rond 1h30) vinden we het sterrenbeeld Weegschaal in het zuiden. Net links daarvan schittert de rode Antares van het sterrenbeeld Schorpioen.
Ten tijde van de oude Grieken maakte de Weegschaal trouwens deel uit van dit sterrenbeeld en werd toen Chelai 'De Klauwen van de Schorpioen' genoemd. Hipparchos was de eerste om de naam Zugos te gebruiken. In het Latijn werd dit dan Jugum of het 'Juk', de dwarsarm van een Balans.
Grijze nachten
Rond deze periode starten de "grijze nachten" in België. Dit is de periode waarin het, astronomisch gezien, niet helemaal donder wordt. Anders gezegd: de zon komt 's nachts niet meer dan 18 graden onder de horizon.
Het lijkt helemaal donker... of toch niet. Kijkt u maar eens in de loop van de nacht laag boven de noordelijke horizon (als u een vrij uitzicht hebt). Als het helder is, ziet u het nog schemeren. Zuidelijk van België heeft men dit verschijnsel minder, en hoe noordelijker men gaat, hoe opvallender het wordt.
Boven de poolcirkel heeft men zelfs de middernachtzon. De grijze nachten duren hier van 20 mei tot 20 juli.
