De zichtbare planeten
Mercurius is de eerste helft van de maan (moeilijk) te zien laag boven de oostelijke ochtendhemel.
Venus neemt nog steeds toe in helderheid maar de planeet staat steeds lager aan de westelijke avondhemel, tegen het einde van de maand is de "avondster" niet meer te zien.
Mars is vanaf 2h 's nachts zichtbaar. We vinden de oranjerode planeet daarna aan de oostelijke ochtendhemel.
Jupiter is pas tegen het einde van de maand te zien laag boven de noordoostelijke ochtendhemel.
Saturnus is vanaf 23h te zien in het zuidoosten.
De jaarlijkse Perseïdenzwerm
Elk jaar omstreeks 12 augustus trekt de aarde doorheen een dichte zwerm van kleine meteoroïden, in grootte variërend van een tiende millimeter tot enkele decimeters. Wanneer deze de dampkring binnenvallen worden ze door de wrijving met de lucht verhit en zien we hun doortocht als een lichtflits aan de hemel.
Al die lichtflitsen lijken uit dezelfde richting te komen: het sterrenbeeld Perseus. Vandaar dus de naam van deze zwerm, vroeger werden dit ook de Sint Laurentiustranen genoemd (naamdag St Laurentius is op 10/8). Omdat het deze maand 's nachts niet echt koud is loont het zeker de moeite om enkele uurtjes in de open lucht door te brengen.
De grootste activiteit wordt verwacht op donderdag 13/8 rond 5h. Kijk ook de nachten ervoor en erna. De radiant staat in de nanacht het hoogst aan de hemel en er is geen storend maanlicht. Beste periode om te kijken is tussen 1h en 5h. Deze zwerm is actief van 17/7 tot 24/8 zodat ook op andere nachten meer vallende sterren zullen te zien zijn.
De maan en planeten als wegwijzer
Zondag 2 augustus komt Mercurius in zijn grootste westelijke afstand tot de zon (19.5 graden). De planeet komt nu anderhalf uur voor de zon op en is waarneembaar in de ochtendschemering.
Maandagnacht 3/08 en dinsdagnacht 4/08 rond 1 h zien we Saturnus vlak bij de maan.
Vrijdagochtend 7 augustus rond 5h staat de maan vlak bij de Plejaden, een open sterrenhoop in de Stier (Taurus). Verder naar het westen vinden we Saturnus en ten oosten van de maan staat Mars. Nog verder naar het oosten staat Mercurius zeer laag boven de oostelijke horizon (onder de sterren Castor en Pollux van de Tweelingen (Gemini).
Zondagochtend 9 augustus rond 5h15 staat de maan mij Mars. Mercurius staat nu bijna in het verlengde van de sterren Castor en Pollux.
Dinsdagochtend om 5h15 kan de smalle maansikkel helpen om Mercurius op te sporen. De maan staat nu in het verlengde van Castor en Pollux en Mercurius staat 5 graden onder de maan.
Woensdag 12 augustus: vergeet in de nacht na de eclips niet te kijken naar de vallende sterren van de Perseïdenzwerm!
Dinsdagnacht 18/8 op woensdag 19/8 : nogmaals meteoren. Na de Perseïden passeert er weer een meteorenzwerm. De kappa-cygniden zijn actief tussen 9 en 25 augustus met een zwak maximum op dinsdag 18/8 met soms vuurbollen als hoogtepunt. Het gaat maar over 3 tot 5 exemplaren per uur,
maar ze zijn gewoonlijk wel erg helder. De radiant ligt in de Zwaan, linker hoekpunt van de Zomerdriehoek. Beste tijd om te kijken is tussen 1h en 5h. De maan gaat onder om 22h36.
Donderdagavond 20 augustus rond 22h staat de maan laag boven de zuidwestelijke horizon in de Schorpioen (Scorpius) dicht bij de ster Antares.
Vrijdagochtend 28 augustus is er een gedeeltelijke maansverduistering, 93% dus net niet totaal. De verduistering is slechts gedeeltelijk zichtbaar in ons land want de maan gaat onder kort na het maximum.
Tijdstippen voor Ukkel: maan komt de kernschaduw binnen: 4h33
maximum verduistering om 6h13
maan gaat onder om 6h53
Enkele sterrenbeelden in de kijker
Steenbok
Het sterrenbeeld Steenbok (Capricornus in het Latijn) staat in onze streken altijd vrij laag boven de horizon. De naam betekent gehoornde geit. Ondanks het feit dat het al een oud sterrenbeeld is bestaat het uit relatief zwakke sterren. De Zomerdriehoek kan een hulp zijn om het te vinden. Verlengen we de rechterzijde (Wega-Altair) naar beneden, dan komen we bij de sterren Algebi en Dabi van de Steenbok. De rest van het sterrenbeeld vinden we ten oosten van deze sterren, met als laatste de ster Deneb Algiedi. Halverwege de maand staat de Steenbok om 1h pal boven de zuidelijke horizon.
Helderheid van sterren
De verschillen in helderheid van de sterren zoals we die hier op aarde waarnemen hangt af van twee parameters: de afstand van de ster en de absolute helderheid, dit is de helderheid zoals we de ster zouden zien vanaf een vaste afstand (32,6 lichtjaar), zonder rekening te houden met stof dat eventueel in de ruimte hangt tussen ons en de ster.
Een goed voorbeeld is het sterrenbeeld Cassiopeia. De vijf sterren die de W vormen lijken allemaal ongeveer even helder, maar schijn bedriegt. Sommige zijn slechts 2x zo helder als onze Zon, andere meer dan 1000x. In het begin van de maand staat Cassiopeia rond 23h in het noordoosten, tegen het einde van de maand is dat om 22h. Hun afstanden tot de Zon (van links naar rechts zoals we ze deze maand ’s avonds zien) in lichtjaar: 443 - 99 - 615 - 228 -54.
