Met Artemis II gaat NASA voor het eerst sinds december 1972 nog eens mensen naar de Maan sturen. Landen op het maanoppervlak is niet voor deze missie. Dat zou ten vroegste in 2028 zijn met Artemis IV. In wat volgt krijg je een (omgekeerd) chronologisch overzicht van Artemis II. Vanaf het moment dat raket en capsule naar het lanceerplatform werden gereden tot aan splashdown als de capsule na een reisje van 10 dagen weer op Aarde aankomt.
De bemanning is ondertussen weer op de terugweg naar de Aarde. Door de lage kwaliteit van de beelden waren de beelden wat minder spectaculair dan velen zouden gehoopt hadden. Splashdown is voorzien tijdens de nacht van 10 op 11 april, met wellicht een Urania-livestream.
07.04 - Dagverslagen beschikbaar.
De blog werd aangevuld met de dagverslagen voor Dag 3 tot en met Dag 6.
Dag 6 – Rond de Maan.
De bemanning werd wakker gemaakt op 06.04 rond 16u50 met “ Good Morning” van Mandisa en TobyMac. De bemanning kreeg ook een boodschap van Jim Lovell (Apollo 8 en Apollo 13). Die boodschap was eerder opgenomen, voor de astronaut stierf in 2025: “Hello, Artemis II! This is Apollo astronaut Jim Lovell. Welcome to my old neighborhood! When Frank Borman, Bill Anders, and I orbited the Moon on Apollo 8, we got humanity’s first up-close look at the Moon and got a view of the home planet that inspired and united people around the world. I’m proud to pass that torch on to you — as you swing around the Moon and lay the groundwork for missions to Mars … for the benefit of all. It’s a historic day, and I know how busy you’ll be. But don’t forget to enjoy the view. So, Reid, Victor, Christina, and Jeremy, and all the great teams supporting you – good luck and Godspeed from all of us here on the good Earth.”
Hieronder een overzicht van de flyby, beginnende op maandag 6 april (alle tijdstippen in onze tijd).
06u41 – Lunar Sphere of Influence – Nog 66.099 km v/d Maan
19u30 – De bemanning krijgt nog een briefing van de Lunar Science Officer. Een dag eerder hadden ze de lijst met 30 doelwitten ontvangen, het "Artemis II Lunar Targeting Plan”.
19u56 – Artemis II breekt het verte-record van Apollo 13 – 400.170 km op 14.04.1970. Met de gepaste commentaar van Jeremy Hansen: “As we surpass the furthest distance humans have ever traveled from planet Earth, we do so in honoring the extraordinary efforts and feats of our predecessors in human space exploration. We will continue our journey even further into space before Mother Earth succeeds in pulling us back to everything that we hold dear. But we most importantly choose this moment to challenge this generation and the next to make sure this record is not long-lived.“
Reid Wiseman maakte van de gelegenheid gebruik met de vraag/suggestie om een naam te geven aan 2 naamloze kraters. Ten noordwesten van Mare Orientale is er een krater die ze de naam Integrity zouden willen noemen, naar de naam van hun ruimteschip. Ten noordoosten daarvan op de grens tussen de voor- en achterzijde is er nog een naamloze krater die men graag zou willen noemen naar de eerder overleden vrouw van Wiseman. Carroll Taylor Wiseman (aan kanker overleden op 17.05.2020). Na de missie wordt de aanvraag formeel doorgestuurd naar de IAU – International Astronomical Union.
Een kaartje van de Maan met de twee kraters aangeduid vind je hier.
20u15 – Bemanning maakt de cabine klaar voor de observaties. De capsule wordt zo georiënteerd dat door de vensters de Maan te zien is.
20u45 – De observatieperiode begint. De astronauten beginnen met een aantal punten nog op de voorzijde van de Maan, in het bijzonder de toekomstige CLPS-landingsite Reiner Gamma, alsook de krater Glushko, gekend omwille van zijn witte stralen die tot 500 mijl ver lopen.
We gaan uiteraard verder op dinsdag 07.04.2026
00u41 – De zon verdwijnt achter de maanrand, met volgende commentaar van Victor Glover: “As we prepare to go out of radio communication, we’re still going to feel your love from Earth. And to all of you down there on Earth and around Earth, we love you, from the Moon. We will see you on the other side.”
00u44 – LOS – Loss of Signal -> Geen verbinding meer met de Aarde voor een 40 minuten.
01u00 – Artemis II het dichtst bij de Maan – 6.545 km boven het oppervlak.
01u02 – Artemis ii is nu het verst van de Aarde – 406.770 km.
01u24 – Het moment dat de vlucht van Apollo 8 zo zou kenmerken, de Aarde die van achter de maanrand te voorschijn komt, “Earthrise”. Kort daarna gevolgd door AOS – Acquiring of Signal.
02u35 – De zon verdwijnt nu achter de Maan, een zonsverduistering dus. Het was een kans om de corona van de zon te observeren. Tijdens observaties van de onverlichte maankant zou de bemanning 6 flashes gezien hebben, veroorzaakt door inslaande meteoren.
03u20 – De observatieperiode loopt ten einde.
03u32 – En ook de zonsverduistering is nu afgelopen.
19u25 – Orion verlaat de “lunar sphere of influence” (66,099 km van de Maan verwijderd).
Toen de observatieperiode ten einde kwam, werd de bemanning gefeliciteerd door president Trump. Nadien volgde ook nog felicitaties van NASA Administrator Jared Isaacman.
De verzamelde data worden alle doorgestuurd naar de grond. De bemanning zal samen met het Lunar Science Team de observaties bespreken.
06.04 - Livestream - Langs de achterkant van de Maan.
Op maandag 6 april vliegen de astronauten langs de achterkant van de Maan. Wij proberen mee te kijken via een livestream vanaf 20u30
Dag 5 – Het testen van het OCSS.
De bemanning werd gewekt op 05.04 om 17u50 met “Working Class Heroes (Work)” van CeeLo Green.
Er was o.a. een speciale boodschap van Charlie Duke, Apollo 16 astronaut. Hij landde samen met John Young o de Maan in 1972 met een LM die de naam Orion meekreeg: “John Young and I landed on the Moon in 1972 in a lunar module we named Orion. I’m glad to see a different kind of Orion helping return humans to the Moon as America charts the course to the lunar surface. Below you on the Moon is a photo of my family. I pray it reminds you that we and America and all of the world are cheering you on.”
De bemanning testte ook het OCSS uit, het Orion Crew Survival System dat we beter kennen als die oranje pakken die de bemanning droeg bij de lancering. Ze deden hun pakken aan en voerden druk- en lektesten uit. Ze probeerden de beweeglijkheid van de pakken uit alsook de mogelijkheden tot eten en drinken.
Uiteraard was er ook aandacht voor de flyby van de dag nadien. Zo bestudeerden ze het uiteindelijke lijstje van 30 wetenschappelijke doelwitten waaronder
- Mare Orientale – Met een ouderdom van 3,8 miljard jaar, omgeven door impactringen – Zal uitgebreid bekeken worden vanuit verschillende standpunten. Mare Orientale is doelwit 13 in het lijstje.
- Doelwit 12 uit de lijst is het Hertzsprung basin, ten noordwesten van Mare Orientale. Het is een ouder ringvormig basin waarbij de randen geërodeerd zijn door latere inslagen.
De bemanning zal daarbij een speciale voor hun ontworpen tool gebruiken, ontworpen door het Crew Lunar Observation Team.
OTC-3 werd wel uitgevoerd, in tegenstelling tot de twee vorige. Meer bepaald op 06.04 om 05u03 met een duur van 17,5 s.
Op 06.04 om 06u41 kwam de capsule met de bemanning in de “lunar sphere of influcence”. De zwaartekracht van de Maan krijgt dan de overhand op de zwaartekracht van de Aarde.
De bemanning ging slapen rond 8u20.
Dag 4 – Demonstratie van manueel vliegen.
De bemanning werd gewekt op 04.04 rond 17u35 met “Pink Pony Club van Chappell Roan.
Koch en Hansen zouden om beurten de controle over de capsule nemen. Het begon op 05.04 om 03u09 en duurde een 41 minuten. Ze gebruikten twee soorten van thrusters mode (6 degrees of freedom / 3 degrees of freedom). Wiseman en Glover zullen de test herhalen op Dag 8.
Ze namen “selfies” van de capsule m.b.v. de camera’s op de zonnepanelen. Eerder ontvingen ze de lijst met doelwitten voor hun observatieperiode bij de Maan.
Een tweede OTC werd geschrapt. De oriëntatie van de capsule wordt wel aangepast zodat de "waste water vent line" naar de zon gericht wordt. Eerder werd afvalwater gedumpt in een poging om de tank te ledigen maar dat stopte vroeger dan verwacht. De tank kan wel gebruikt worden maar de bemanning werd gevraagd om voorlopig alternatieve middelen te gebruiken.
Ondertussen werd al meer dan 100 GB via de optische communicatielink naar de Aarde gestuurd.
Op 05.04 rond 09u15 was het tijd om te gaan slapen.
Dag 3 - Een samenvatting
De bemanning werd gewekt op 03.04 om 19u met “…In a Daydream,” een nummer van de Freddy Jones Band. De bemanning was een 159.330 km van de Aarde en 260.310 km van de Maan verwijderd.
De eerste Outbound Trajectory Correction (OTC 1) stond oorspronkelijk gepland voor 04.04 om 00u49, met een duur van 8s wat een snelheidsverandering van 0,3 m/s zou geven. De OTC werd later geschrapt omdat de capsule beter op koers zat dan verwacht.
Op Dag 3 was er ook een voorbereiding op de 6 uur durende wetenschappelijke observatieperiode bij aankomst bij de Maan. De astronauten zullen dan een 20% van de achterkant van de Maan kunnen zien waarbij de nooit eerder (door mensen) waargenomen Orientale basin, Pierazzo crater en Ohm crater. Als voorbereiding werd de capsule wat herschikt, camera’s werden klaar gemaakt, en de choreografie tijdens de waarnemingen werd ingeoefend.
Verder op het programma stond een demonstratie van medische noodprocedures zoals CPR en hoe reageren mocht er iemand tekenen tonen van verstikking.
Er waren ook oefeningen voor de bemanning gepland met het Flywheel-toestel.
In het tweede gedeelte v/d dag zou Koch het Emergency Communications System testen via het Deep Space Network. Een boel data werd ook naar de Aarde gestuurd via het Optical Communication System en dat met behulp van 2 Amerikaanse grondstations.
De bemanning is ondertussen dichter bij de Maan dan bij de Aarde wat Christina Koch het volgende deed zeggen: “We all had a collective expression of joy at that… We can see the Moon out of the docking hatch right now. It's a beautiful sight.”
De slaapperiode startte rond 9u.
Dag 2 - Een samenvatting.
Deze begon op 2 april om 21u35. De astronauten werden gewekt met “Green Light”, een song van John Legend (feat. André 3000). Het belangrijkste feit van de dag was wellicht dat het Mission Management Team eerder het licht op groen had gezet voor TLI of Trans Lunar Injection. Dat is het moment dat de hoofdmotor van Orion gestart wordt om de capsule met de 4 astronauten richting Maan te stuwen. De MMT-beslissing bevestigde ook dat de capsule zijn één dag durende testperiode in een baan om de Aarde met succes doorstaan had.
TLI ging uiteindelijk door om 01u49 onze tijd, waarbij de motor 5m49s werd ontstoken (eerder werd 5m51s opgegeven en tijdens de NASA livestream had men het over 5m55s). De astronauten bevonden zich op dat moment op ongeveer 195 km boven het aardoppervlak. Met TLI zou de capsule 388 m/s extra snelheid krijgen.
De astronauten gebruikten ook voor het eerst het Flywheel Exercise Device, een bescheiden toestel dat toelaat toch enkele fysieke oefeningen te doen. In het ISS heeft men meer mogelijkheden maar daar is ook (veel) meer plaats om dit soort dingen te doen.
Met TLI achter de rug wordt ook het Lunar Targeting Plan gefinaliseerd. Op 6 april beschikken de astronauten over een zes uur durende observatieperiode van o.a. een deel van de achterzijde van de Maan nooit eerder aanschouwd door mensen.
Dag 1 - Een samenvatting.
De astronauten werden gewekt op 2 april om 13u06 met de song “Sleepyhead” van Young and Sick. Men naderde het punt in de baan het verst gelegen van de Aarde, het apogeum. Dat was het moment om motoren kort te ontsteken om het perigeum zo aan te passen dat het ideaal lag voor TLI. De duur van de Perigee Raise Burn was 43s en had plaats om 14u07. De bereikte omloop was nu 192 km als laagste punt en 70.174 km als hoogste punt.
Er werd ook nog een test uitgevoerd met het noodcommunicatiesysteem via het DSN, het Deep Space Network van NASA.
Nadien was het dan tijd voor een nieuwe slaapperiode.
Een samenvatting van de lanceerdag.
Over de iets meer dan twee dagen durende countdown kunnen we kort zijn. Met spanning werd door zowat iedereen uitgekeken naar de tankperiode maar die verliep zonder problemen. Geen woord over eventuele waterstoflekken. Na het tanken kon de bemanning plaats nemen in hun capsule en de zgn. closeout crew hielp de 4 astronauten plaatsnemen in hun zeteltjes waarna de twee luiken (eentje van Orion zelf, eentje van het LAS – Launch Abort System) konden gesloten worden.
Terminal Count zou met 11 minuten vertraging starten, maar uiteindelijk zou het Space Launch System probleemloos gelanceerd worden op 2 april om 00u34 onze tijd. Na een 2 minuten werden de twee boosters met vaste brandstof afgegooid, en nog eens 6 minuten later was het MECO (Main Engine CutOff) voor de Core Stage. Die werd afgegooid (en zou uiteindelijk boven de Stille Oceaan neerkomen op 2 april rond 2u19).
Het volgende cruciaal moment was het Perigee Raise Maneuver, uitgevoerd door de ICPS in het hoogste punt van de baan om dat moment. Het zou het perigeum hoger boven het aardoppervlak brengen waardoor een stabiele baan bereikt werd. De PRM ging door om 01u25. De baan was er eentje van 185 km bij 2.222 km. Duur van de burn zou 26 seconden bedraagt hebben.
Een beetje later, om 02u23 werd de ICPS opnieuw ontstoken, deze keer nabij het perigeum om het apogeum een stuk hoger te leggen, tot 70.354 km . Dat gebeurde om 2u23 met een burn die een 15 minuten zou geduurd hebben.
Om 03u57 scheidde de ICPS zich af van Orion (met de European Service Module) waarna de voorbereiding op de Proximity Operations Demonstration konden beginnen. Orion zou daarbij de ICPS als doelwit gebruiken voor het uittesten van rendez-vous-technieken alsook het oefenen om kort samen te vliegen. In een eerste nadering zou Orion tot een 10 meter naderen van ICPS. Deze zou zich dan 90° draaien zodat de ICPS-as nadir/zenit gedraaid stond. Orion voerde zijn maneuvers opnieuw uit, deze keer tot een 15 meter.
De capsule verwijderde zich dan van de ICPS (05u25 – Baan van 56 km bij 70.152 km). Om 5u35 maakte de ICPS zelf een zgn. “disposal burn”. Dat zorgt er voor dat de ICPS in de dampkring zou opbranden rond 01u30 op 3 april boven de Stille Oceaan.
Ondertussen waren er problemen opgedoken met het toilet maar – gelukkig – werden die problemen opgelost nog voor de astronauten aan een eerste korte slaapperiode van een viertal uur konden beginnen.
02.04. Na een geslaagde lancering, tijd voor TLI - Volg het via onze livestream.
Na een geslaagde lancering en na wat op dit moment een geslaagde 24 uur durende omloop rond de Aarde lijkt te worden (het toilet is ondertussen gemaakt), zal de bemanning deze nacht van donderdag op vrijdag richting Maan gestuurd worden. Het moment van TLI of Trans Lunar Injection.
Onze excuses dat we de blog nog niet hebben kunnen aanvullen. Maar we bereiden dus een nieuwe livestream voor (TLI) en een nieuw Artemis Journaal.
01.04 - Het tankproces is begonnen.
In afwachting van de Urania-livestream straks om 23 uur gaan we proberen hier de vooruitgang van de countdown te volgen (alle gebeurtenissen in omgekeerd chronologische volgorde).
17u15 - Alle tanks met vloeibare waterstof zijn nu in replenish mode. Dat wil zeggen dat men blijft bijvullen omdat er een klein gedeelte continu blijft verdampen (boil off)..
16u25 - Het tanken van vloeibare waterstof in de Core Stage is blijkbaar zonder problemen verlopen. De tank zit zo goed als vol. De laatste litertjes worden nu getankt ("topping").
15u54 - ICPS LH2 Fast Fill is begonnen.
15u36 - LH2 Chill down is nu ook begonnen voor de ICPS. De Interim Cryogenic Propulsion Stage is zowat de tweede trap (of upper stage) van de SLS-raket.
15u25 - De bemanning werd zopas gewekt.
15u15 - Core Stage LH2 is nu ook in fast fill.
14u47 - Core Stage Fast Fill is begonnen. 't Is nu wachten op de "fast fill" voor de vloeibare waterstof en duimen maar dat er dan geen lekken optreden.
14:37 – Het tanken – slow fill – is begonnen voor zowel de zuurstof als de waterstof.
13u44 – NASA Blog Update – Chill down is begonnen voor de Core Stage (LOX en LH2)
13u33 – NASA Blog Update – De Launch Director ) Charlie Blackwell-Thompson heeft officieel het licht op groen gezet om het tanken te starten. Het koelen van de leidingen (zowel voor de vloeibare zuurstof of LOX als vloeibare waterstof of LH2) kan beginnen.
Belangrijke tijdstippen in de voorbereiding op de lancering (tijden telkens in onze tijd):
- 13u34 – De beslissing wordt genomen of er al dan niet met het tanken van de raket kan begonnen worden
- 15u45 – De astronauten worden gewerkt. Tijd voor ontbijt.
- 20u00 - De bemanning vertrekt naar het lanceerpad waar de closeout crew al met het voorbereidende werk begonnen is.
31.03 - Alles loop volgens plan - Urania livestream.
Vanavond was er nog een laatste persconferentie en daar werden geen problemen vermeld. Alles ligt nog op schema. Het lijkt er dus op dat de Urania livestream woensdagavond om 23 uur dan ook kan doorgaan.
30.03 - De klok wordt straks gestart.
Als ik goed geteld heb, zou vanavond (maandag 30 maart) om 22u34 onze tijd de countdown naar de Artemis II lancering gestart worden, met de zgn. call to stations. Tien minuten later wordt de countdown clock gestart en dat gebeurt op L-49u40m. NASA houdt om 23u vanavond nog een "Countdown Status News Conference", live te volgen via deze link: https://www.youtube.com/watch?v=VL3AyQ766vc
27.03 - Bemanning arriveert op het Kennedy Space Center - Nog vijf dagen tot aan de lancering.
De astronauten voor Artemis II zitten al enkele dagen in quarantaine in Houston, maar vandaag verhuizen ze naar het Kennedy Space Center. De aankomst op het KSC is live te volgen via deze NASA-livestream: https://www.youtube.com/watch?v=lg-sDsbJp7E
25.03 - De te volgen baan voor Artemis II
In een vierde Artemis -babbel nemen we het te volgen traject voor deze missie onder de loep. Eerst een rondje rond de Aarde van ongeveer 24 uur en dan in een Free Return Trajectory naar de Maan (en terug).
22.03.2026 - Artemis II Journaal over de recentste gebeurtenissen rond Artemis II.
Te zien via ons youtube-kanaal.
19.03.2026 - Het is begonnen.
Yep. Het is zover. Om 2 uur deze nacht onze tijd (van 19 op 20 maart) wordt de SLS-raket uit de VAB naar het lanceerplatform gereden. Het tochtje duurt een 12 uur. Dus, je kan er je slaap voor laten en om 2 uur al afstemmen op onderstaande stream. Maar je kan ook gewoon gaan slapen en vrijdagochtend diezelfde NASA-stream bekijken en de raket nog steeds onderweg zien.
Ondertussen zijn de astronauten woensdagavond (lokale tijd) in quarantaine gegaan. Met andere woorden het ziet er naar uit dat we tijdens de nacht van 1 op 2 april het SLS met de Orion-capsule en 4 astronauten gaan zien vertrekken naar de Maan, voor het eerst sinds december 1972. Al blijft dat uiteraard onder voorbehoud.
https://www.youtube.com/watch?v=ED2nbfb3NbE
17.03.2026 - Rollout met een dag uitgesteld.
Aangezien men in het Core Stage Flight Termination System een nog iets moest vervangen gerelateerd met de elektrische bedrading, zal de rollout een dag later plaatshebben, (ten vroegste) dus op 20 maart. Voorlopig verandert er verder niets aan de hier eerder opgegeven planning.
12.03.2026 - Flight Readiness Review afgerond - Go for rollout. Go for launch.
Er is nog werk te doen in de VAB, en na rollout ook op het pad. Maar zonder nieuwe problemen zou dit de planning zijn:
18.03 – Crew in Quarantine in Houston.
19.03 – Roll out van VAB naar LC39B.
27.03 – Crew naar KSC
De lancering zou dan ten vroegste zijn op 02 april om 00u24 (onze tijd).
De lanceerperiode omvat 6 mogelijke datums.
Als het dan niet lukt, dan is het een maand later maar men wou daaromtrent nog geen details geven.
10.03.2026 - Donderdag weten we meer.
Donderdag 12 maart houdt NASA een persconferentie rond de Artemis II status. Die persconferentie volgt op een Flight Readiness Review. Er zijn voorlopig geen aanwijzingen dat er nog problemen zijn zodat een lancering begin april nog steeds tot de mogelijkheden behoort.
06.03.2026 - Probleem met de heliumtoevoer gevonden en hersteld.
Het probleem met de heliumtoevoer naar de ICPS is gevonden en opgelost. Het bleek dat een losgekomen dichting in de Quick Disconnect tussen de grondsystemen en de Upper Stage de toevoer blokkeerde. Dat werd hersteld en er wordt ook gekeken waarom die dichting was losgekomen.
Waarom werd niet meegedeeld, maar in de toevoer van vloeibaar zuurstof naar de Core Stage werden de dichtingen in de QD ook vervangen. Toen het SLS nog op het lanceerpad stond, werd dat ook gedaan voor de toevoer van vloeibaar waterstof om eerdere lekken te dichten.
Wanneer de raket weer naar het lanceerpad gerold gaat worden, dat is nog niet geweten.
03.03.2026 - Wanneer wordt SLS weer naar het lanceerpad gereden?
Officieel is op deze vraag nog geen antwoord gegeven, maar er zijn "geruchten" dat men ten vroegste 19 maart voor ogen heeft.
26.02 - SLS in VAB.
De raket is dus op 25 februari van LC39B terug naar de VAB gereden.
De volgende dagen wordt daar uiteraard in de ICPS naar het probleem gekeken met de heliumtoeover.
Verder maakt men van de gelegenheid gebruik om batterijen te verwisselen, zowel in de ICPS, de Core Stage als de twee boosters. Ook het Flight Termination System wordt onder handen genomen.
24.02 - Rollback een dag uitgesteld.
Het koude weer maar vooral de hoge windsnelheden zorgen er voor dat het terug naar de VAB rijden van de raket met een dag werd uitgesteld. De rollback is dus voor 25 februari.
23.02 - SLS weer naar VAB, bemanning uit quarantaine, lancering in april (?).
Het is nu officieel. SLS en Orion worden van het lanceerpad terug naar de VAB gerold, en dat in principe op 24.02 (als de weersomstandigheden het toelaten). Dat is nodig om het probleem met de heliumtoevoer in de ICPS verder te onderzoeken en het te herstellen.
Voor een lancering begin april zou het SLS rond half maart terug op het lanceerplatform moeten staan. Men heeft toch een twee weken nodig om alles weer aan te sluiten en te testen vooraleer men kan lanceren.
Op 21 februari werd de quarantaine voor de bemanning opgeheven.
21.02 - SLS moet wellicht terug naar de VAB.
We hebben blijkbaar iets te vroeg gejuicht. NASA denkt er aan om het SLS terug naar de VAB te rijden. Er lijkt plots een heliumprobleem te zijn opgedoken met de ICPS. Binnenrollen gaat ongetwijfeld zijn gevolgen hebben op de mogelijke lanceerdatum.
20.02 - Het verloop van WDR-2 (updates in omgekeerd chronologische volgorde)
20.02 - 04u16 - De tweede Terminal Count werd zoals gepland stilgelegd op T-29s. Het belangrijkste dat nu nog moet gebeuren is het weer leeg halen van de brandstoftanks in de Core Stage en de ICPS.
20.02 - 04u07 - De tweede run van de Terminal Count is begonnen met een T-0 op 04u17.
20.02 - 03u04 - Het scenario voor deze Terminal Count test liep zoals het hoorde. De klok staat nu terug op T-10m. De tanks worden nu bijgevuld tot ze weer in replenish mode zijn. En alles wordt klaargemaakt voor een tweede Terminal Count.
20.02 - 02u44 - Terminal Count ging onverwacht in hold wegens een "booster avionics system voltage". Maar dat bleek snel opgelost zodat men verder ging met de countdown.
20.02 - 02u39 - De Crew Access Arm draait weg. Bij problemen zou de bemanning vanaf nu met behulp van het Launch Abort System van de raket worden weggetrokken (Pad Abortà.
20.02 - 02u32 - Terminal Count is begonnen, de klok is dus weer gestart. De nieuwe T-0 ligt met andere woorden op 02u42. Alle systemen worden nu opgestart zodanig dat alles klaar staat voor een effectieve lancering. In principe is er een hold voorizne op T-1m30s. Die hold moet 3 minuten duren waarna de klok verder tikt tot T-33s.
20.02 - 02u29 - De klok staat nu op T-10m. De geplande hold werd door de Launch Director verlengd. Het motorcompartiment van de Core Stage moet op een bepaalde temperatuur komen om klaar te zijn voor een lancering. En dat gebeurt iets trager dan voorzien. Dat betekent ook dat het gesimuleerde lanceermoment (T-0) wat later zal plaats hebben.
20.02 - 01u02 - De Closeout Crew heeft het lanceerpad verlaten. Het lanceerteam kan zich stilaan beginnen voorbereiden op de Terminal Count, de laatste 10 minuten van de countdown.
20.02 - 00u17 - De Closeout Crew heeft nu ook het tweede luik afgesloten. Na een nieuwe reeks controles maken ze zich klaar om het lanceercomplex te verlaten.
19.02 - 22u40 - De Closeout Crew heeft het luik van de capsule gesloten, alsook de bijbehorende controles. Nu beginnen ze aan het sluiten van de Launch Abort System Hatch.
19.02 - 21u55 - De Closeout Crew is op weg naar de zgn. White Room, het uiteinde van de Crew Access Arm die zich helemaal bovenaan de lanceertoren bevindt. Er is geen bemanning aanwezig maar zij repeteren de taken die bij een echte lancering van hun verwacht wordt. Daarenboven sluiten ze het luik van de capsule af en controleren de dichtingen. Ze doen hetzelfde voor het tweede luik dat zich bevindt in het omhulsel rond de capsule dat bij een Launch Abort diezelfde capsule mee moet wegtrekken.
19.02 - 21u32 - De countdown zit momenteel in een geplande hold van 1u 10m. De raket is zoals voorzien nog steeds in replenish mode (en blijft dat tot het einde van de test). Ondertussen is de Closeout Crew zich aan het voorbereiden om te vertrekken naar het lanceerplatform. Ze worden bijgestaan door een Rescue Team om de veiligheid te garanderen en om er voor te zorgen dat er snel kan geëvacueerd worden mocht dat nodig zijn.19.02 - 20u41: NASA bevestigt de situatie . Het tanken is afgelopen, maar de Wet Dress Rehearsal nog lang niet (nog minstens 5u40 te gaan). Een update over hoe het verder is gegaan, krijg je morgen :-)
19.02 - 20u37: Deze grafiek is geweldig nieuws. Alle brandstoftanks zijn vol. En voor diegenen die de Cursus Actuele Ruimtevaart gevolgd hebben: deze keer is het een grafiek zonder fouten :-)
19.02 - 19u50 - Volgens een NASA update is de fast filll van de LH2 voor de ICPS afgerond. LOX is nog in fast fill.
19.02 - 19u29: Core Stage is in replenish zowel voor de vloeibare zuurstof als de vloeibare waterstof. De ICPS is voor beide tanks in fast fill. Het tanken zelf gaat dus veel vlotter dan bij de eerste WDR.
19.02 - 18u57 - Terwijl voor de ICPS de vloeibare zuurstof in fast fill is, zou de tank met vloeibare waterstof in de Core Stage in replenish zijn. Met andere woorden, die tank is vol. En dat zonder lekken (toch niet voor zover wij weten).
19.02 - 18u43 – Voor de ICPS is nu ook de chill down van de leidingen voor vloeibare zuurstof gestart.
19.02 - 18u27 – Alleen maar goed nieuws Upper Stage (ICPS) LH2 fast fill underway, Core Stage fueling progressing (met een Core Stage waterstoftank al meer dan 70% gevuld).
19.02 - 18u12 - Het tanken van de Core Stage loopt gestaag verder. Wat de ICPS betreft chill down van de LH2-lijnen is begonnen.
19.02 - 17u45 - Goed nieuws. Communicatie loopt weer normaal en de beslissing is genomen om met fast fill te starten voor de vloeibare waterstof (LH2). Voor de vloeibare zuurstof (LOX) loopt die normaal door. Ondertussen doet men het nodige om weldra met de chill down te starten van de leidingen naar de ICPS-brandstoftanks.
19.02 - 17u11 - Eeen update via de NASA Blog: Er zijn bljkbaar problemen met de grondcommunicatie in de Firing Room (Launch Control). Men is overgeschakeld op backup methodes. De Launch Director heeft besloten om nog niet te starten met de LH2 Fast Fill in afwachting van een oplossing voor de communicatie.
19.02 - 16u37 - Core Stage - Waterstof is nog steeds in slow fill, de vloeibare zuurstof is overgeschakeld naar fast fill.
19.02 - 16u28 – Core Stage Liquid Hydrogen, Liquid Oxygen Slow Fill underway. Alles lijkt normaal te verlopen, men ligt zelfs enkele minuten voor op het tijdschema.
19.02 - 16u22 - Core Stage Liquid Hydrogen Slow Fill underway. Dat zou een 20 minuten moeten duren vooraleer de Fast Fill start.
19.02 - 15u38 - Voor de leidingen voor de vloeibare zuurstof en vloeibare waterstof (Core Stage) werd ondertussen de chill down opgestart. Laat het ons een acclimatisatieproces noemen vooraleer de superkoude waterstof en zuurstof door de leidingen gejaagd wordt. Eerst nog op een rustige manier (Slow Fill), en na enige tijd op volle kracht (Fast Fill).
19.02 - 15u27 - De Launch Director gaf haar "Go" om het tanken te starten.
19.02 - 15u15 - Alles lijkt nog volgens plan te verlopen. NASA heeft ook een aparte livestream voorzien (zonder commentaar, met tekstuele updates) voor de eigenlijke tanktest. Deze is te volgen vanaf 15u50 onze tijd via deze link: https://www.youtube.com/watch?v=-KYhqePsm38 . De updates kan je ook hier volgen (al dan niet aangevuld met wat extra commentaar) naargelang ze verschijnen.
18.02 - 01u30 - NASA geeft een eerste update met de mededeling dat de "launch controllers" gearriveerd zijn. De countdown klok zou om 00u50 begonnen zijn (L-49u40m).
17.02 - Artemis II Journaal - Over de nieuwe WDR.
17.02 - Vannacht start een tweede Wet Dress Rehearsal.
Het is nu officieel. NASA houdt een tweede tanktest op donderdag 19 februari.
Daarbij wordt de gehele countdown doorlopen.
Beginnen doen ze op 18.02 om 00u40 (onze tijd) en men mikt op een gesimuleerde lancering op 20.02 om 02u30 (met een al even gesimuleerd lanceervenster van 4 uur).
- Op 19.02 rond 16u10 (L-10u20m) wordt er door het Launch Team beslist of men al dan niet gaat beginnen met het tanken van de raket.
- Op 19:02 rond 21u50 (L-04u40m) (na het succesvol afronden van het tanken) zal de zgn. closeout crew alle handelingen doen die ze zouden doen net als op de dag van de lancering, maar bij deze test neemt de bemanning zelf niet deel.
- Er wordt een hold voorzien op T-1m30s.
- Na 3 minuten loopt de klok door tot T-33s waar opnieuw gepauseerd gaat worden.
- Recycle naar T-10m en de Terminal Count wordt eeen tweede keer doorlopen tot ongeveer T-30s
NASA wacht het resultaat van deze WDR af vooraleer ze beslissen wanneer de lancering kan doorgaan. Dat wordt hoe dan ook ten vroegste 7 maart om 02u29
15.02 - Tanktest gedeeltelijk geslaagd.
Zoals in het vorige bericht vermeld werd door de NASA op 12 februari een tanktest uitgevoerd, waarbij de waterstoftank beperkt gevuld werd. Tijdens de test dook er echter een probleem op met de grondapparatuur waardoor er minder waterstof door de leidingen stroomde. Het probleem lag blijkbaar bij een verstopte filter in de toevoerlijn.
Dit weekend gaan ze de leidingen proper blazen, controleren ze de betrokken apparatuur en gaat men de filter vervangen. Ondertussen worden de verzamelde data bekeken en wordt beslist of men al dan niet klaar is voor een tweede (volledige) WDR.
12.02 - NASA doet een niet-aangekondigde tanktest.
Blijkbaar is men bij NASA waterstof aan het tanken in de SLS. De dichtingen in de Quick Disconnect in de betrokken Tail Service Mast Umbilical werden eerder vervangen. Met deze test wil men nagaan of het voorbije werk effectief is (of niet). Als deze test goed afloopt, dan lijkt niets een WDR begin volgende week in de weg te staan. Van zodra NASA een update geeft over de tanktest van vandaag, geven we hier een update.
11.02 - WDR wellicht eerst op dinsdag 17 februari.
Naar het schijnt zou de nieuwe Wet Dress Rehearsal niet meer nu vrijdag doorgaan, maar eerst op dinsdag 17 februari. Van NASA voorlopig geen updates over de planning.
09.02 - Een nieuwe WDR op vrijdag 13 februari (?)
Volgens de geruchtenmolen zou NASA vrijdag 13.02 een nieuwe WDR willen uitvoeren. Met een mogelijke lancering op dinsdag 03.03 om 23u30 onze tijd. De datum van de Wet Dress Rehearsal moet nog bevestigd worden en uiteraard is de lanceerdatum afhankelijk van het resultaat van die WDR.
In elk geval, de raket moest niet terug naar de VAB. De dichtingen rond twee brandstoflijnen in de Tail Service Mast Umbilical werden vervangen. De verwijderde dichtingen worden grondig bekeken om te zien of er al dan niet beschadigingen waren Op Stennis worden nog een reeks testen uitgevoerd. En men gaat ook na in hoeverre er voor de volgende WDR nog testen op het pad mogelijk zijn.
Die volgende WDR krijgt een ietwat ander scenario:
- De Orion-capsule blijft dicht. De closeout crew doet niet mee en de Crew Access Arm blijft gewoon op zijn plaats (zal dus niet terug gedraaid worden in de Terminal Count).
- De geplande holds voor en na het tanken worden elk met een half uur verlengd zodat er wat meer tijd is voor eventuele troubleshooting. De countdown wordt daardoor een uurtje langer, wat op lanceerdag geen invloed heeft op de activiteiten voor de bemanning.
04.02 - Een terugblik op afgelopen WDR
In het nieuwste Artemis II Journaal kijken we uitgebreid terug op de WDR, de lekken en de gevolgen.
03.02 - WDR afgerond - Lancering uitgesteld naar maart.
Gisteren eindigden we ons verslag van de Wet Dress Rehearsal op het moment dat zowel in de Core Stage als in de ICPS zowel de vloeibare waterstof als de vloeibare zuurstof in "replenish mode" waren. De tanks zijn vol, maar door de koude aard van de vloeistoffen zal er continu een kleine hoeveelheid verdampen. Men moet dus regelmatig letterlijk een beetje druk van de ketel laten, maar de verschillende tanks moeten dus ook regelmatig wat bijgevuld worden.
Met het tanken afgerond was het de Closeout Crew die naar het pad mocht verhuizen. Zij doen eerst wat voorbereidend werk in de capsule en in de White Room (het einde van de Crew Access Arm, de "gang" langs de welke de astronauten moeten stappen als ze uit de lift komen en naar de capsule gaan). Die bemanning zat nog in Houston in quarantaine, maar de Closeout Crew deden al hun activiteiten zoals bij een eigenlijke lancering.
Toen ze de beide luiken afgesloten hadden (het eigenlijke luik van de Orion-capsule maar ook het luik van het Launch Abort System) en hun testwerk hadden afgerond zouden ze het lanceerplatform verlaten.
De klok stond op HOLD op T-10m. Men zat dan wel niet meer op schema, maar toch werd de klok gestart. Die laatste 10 minuten is de Terminal Count en zou bij deze test in een eerste run tot T-33s lopen. Daarna zou men de klok weer naar T-10m draaien om een tweede Terminal Count te doen. Maar dat tweede scenario liet men vallen.
Maar de klok stopte iets vroeger, op T-5m15s omdat er zich weer een piek voordeed in de waterstofconcentratie. Op dezelfde plek als voorheen. Daarom werd uiteindelijk de test afgebroken.
Om 19u vanavond is er een persconferentie. Maar een eerder verspreid bericht liet weten dat men eerst de data gaat bekijken, een oplossing voor het lek gaat zoeken en dat men dan de WDR zal herhalen. Dat wil ook zeggen dat een volgende lanceermogelijkheid ten vroegste begin maart zal zijn.
02.02 - De tanktest is gestart, maar kampt (weer) met waterstoflekken.
22u50 - Nog een laatste update van mijnentwege. De Core Stage lijkt zo goed als gevuld te zijn. Voor zover ik weet is het tanken van de ICPS nog bezig.
Zolang het tanken nog niet is afgerond zal ook de Closeout Crew nog niet naar de raket toe gaan om hun acties tijdens de countdown te repeteren en de capsule af te sluiten.
Tijd om mijn bed op te zoeken :-) Ik zal morgen wel lezen hoe de countdown verder is afgelopen.
22u38 - NASA laat nu weten dat het tanken blijkbaar WEL door is gegaan en dat de Core Stage tank met vloeibare waterstof zo goed als gevuld is. Het lek is er nog maar blijft binnen de limieten.
22:30 - NASA gaf weer een grafische update. Verrassend maar geen positief nieuws want de niveaus van het vloeibare waterstof in zowel de Core Stage als de ICPS waren niet gestegen. Ook al zou het tanken weer herstart zijn geweest. Het is dus weer wachten op een NASA update. Maar het ziet er dus niet goed uit.
21u48 - Het tanken v/d vloeibare waterstof is herbegonnen. Benieuwd of het lek opnieuw opduikt of niet.
21u37 - Een update van de tankstatus. Wat de Core Stage betreft. De LOX staat op 100%, de vloeibare waterstof staat dus stil op 75% (en zakt heel langzaam door het opwarmen van de vloeibare waterstof in de tank). Hetzelfde geldt voor de vloeibare waterstof in de ICPS (al staat die nog maar op 21%). Wat de ICPS LOX betreft, die is langzaam stijgende. Dus het tanken van de vloeibare zuurstof in de ICPS lijkt dus gestart.
21u08 (ook al kwam deze update er eerst een 15 minuten later door). Het klopt dat men het tanken van vloeibare waterstof in de Core Stage had hervat (fast fill), maar dat is blijkbaar weer stilgelegd. "Troubleshooting has resumed". Kortom, het lek is nog niet onder controle. Ook het tanken van de ICPS werd weer stilgelegd.
20u58 - We zijn een uur verder sinds de laatste NASA update maar blijkbaar is het tanken weer gestart. Want in de Core Stage stond het niveau voor vloeibaar waterstof op meer dan 70% (gestegen van 55%). Ook het niveau van het vloeibaar waterstof in de ICPS leek opnieuw te stijgen. Dat was af te leiden uit een grafisch overzicht. 
Tekstueel zowel in de livestream als de Artemis blog bleef het stil. Het blijft wachten op een officiële NASA update.
19u59 - ICPS LOX Chilldown - Men doet het nodige om weldra ook vloeibare zuurstof te tanken in de ICPS Upper Stage. Wat de Core Stage betreft, de troubleshooting rond het waterstoflek is nog niet afgelopen.
19u32 - Dan toch een eerste probleem, wellicht niet toevallig met de vloeibare waterstof: "Core Stage LH2 flow stopped for troubleshooting, LOX flow continues."
Er zou zich een lek voordoen in de TSMU - Tail Service Mast Umbilical. Dat zijn de twee grijze structuren op de Mobile Launcher via de welke de Core Stage getankt wordt. Lekken op zich zijn niet zo erg, tenzij ze te groot worden. En dat bleek hier het geval te zijn: "... leak concentrations exceeded allowable limits". Bij Artemis I had men een remediërende procedures uitgewerkt die nu wellicht worden toegepast om het probleem opgelost te krijgen. Het tanken van LOX in de Core Stage loopt ondertussen verder.
19u09 - ICPS vloeibare waterstof is nu ook in fast fill.
18u56 - ICPS Liquid Hydrogen chill down underway - Met andere woorden, de voorbereiding op het tanken van de ICPS zijn ook begonnen.
18u36 - Ook de vloeibare zuurstof is nu in fast fill. De klok tikt ondertussen voorbij L-8u20 wat zoveel wil zeggen dat op lanceerdag de bemanning een twintig minuten geleden werd gewekt.
18u31 - Core Stage Liquid Hydrgen fast fill underway - Goed nieuws, het tanken is nu echt gestart. Duimen dat er zich nu geen lekken voordoen, zoals bij Artemis I het geval was. Nog even wachten en dan start ook de fast fill voor de vloeibare zuurstof.
18u25 - De slow fill voor de vloeibare zuurstof is nu ook gestart. Beide dus voor de Core Stage, de centrale rakettrap. Voor het tanken van de tweede trap of ICPS is het nog even wachten.
18u15 - "Core Stage LH2 slow fill underway" - Met andere woorden het tanken van vloeibare waterstof is begonnen. In eerste instantie gaat dat nog langzaam zodanig dat de hardware zich na de chill down zich nog wat meer kan aanpassen aan de koude temperaturen van vloeibaar waterstof. Eerst dan gaat men over naar "fast fill".
17u42 - Voor de Core Stage is men gestart met zowel de LH2 (vloeibare waterstof) als de LOX (vloeibare zuurstof) chilldown. Met andere woorden de leidingen worden voorbereid op het eigenlijke tanken.
17u25 - De Artemis Launch Director geeft de go om met het tanken van de raket te beginnen.
02.02 - De NASA livestream in verband met de WDR (tank test).
Deze begint vandaag om 16u50. Je vindt de stream hier.
02.02 - Een reeks speciale ruimtevaartbabbels.
Een eerste uit een reeks van Artemis-babbels is ondertussen beschikbaar.
- RB68/AB01 - Artemis - Een beetje geschiedenis
01.02 - De aftelling naar de WDR is begonnen.
01.02 – 02u13 – Start countdown clock – L-48u40
L-10u20m – Go / No-go voor het starten van het tanken - 02 februari rond 16u40
L-04u40m – Einde van het tanken
Closeout Crew ondertussen gestart met het afsluiten van de capsule
Bemanning doet niet mee – Blijven momenteel in quarantaine in Houston
03.02 – 03u00 – Het gesimuleerde lanceermoment
03.02 – 07u00 – Einde test
30.01 - Tanktest (Wet Dress Rehearsal) uitgesteld.
Omwille van het koude weer in Florida werd de tanktest uitgesteld. De WDR zal nu ten vroegste plaatsvinden nu maandag 2 februari. Dat betekent dat de vroegst mogelijke lanceerdatum ook opschuift, meer bepaald naar maadag 9 februari.
27.01 – Wet Dress Rehearsal op zaterdag 31 januari (of later).
De WDR of Wet Dress Rehearsal is een algemene repetitie van de lancering (maar dan zonder de raket te lanceren). Met andere woorden, zowat de gehele countdown wordt uitgevoerd. In begrepen het tanken van zowel de Core Stage als de ICPS. Achteraf worden de brandstoftanks van de raket weer leeggepompt om ook deze procedures uit te testen.
De bemanning zal bij deze test niet plaatsnemen in de capsule. De zgn. Close Out crew zal wel aanwezig zijn. Zij ondersteunen de bemanning. Die bemanning zal er dus niet zijn, maar men zal verder dus wel de gehele procedure uitvoeren, tot en met het afsluiten van de capsule en het ontruimen van het lanceerplatform.
Tijdens de WDR worden een aantal scenario’s uitgevoerd waarbij de countdown klok een aantal keren zal stilgelegd worden waarbij men ofwel na een tijdje de aftelklok verder laat tikken dan wel dat de klok teruggedraaid wordt naar een bepaald moment (“recycle”).
Met bijzondere aandacht zal tijdens de WDR naar het tanken uitgekeken worden. Het tanken van vloeibare waterstof gaf bij Artemis I in 2022 heel wat problemen. Tankprocedures werden aangepast net als een gedeelte van de hardware.
23.01 – Astronauten in quarantaine
De periode van quarantaine wordt door NASA omschreven als een “Health Stabilisation Program” en heeft als bedoeling dat tijdens de missie de astronauten niet ziek gaan worden. Daarom worden ze (minstens) twee weken voor de lancering afgezonderd. Dat gebeurt samen met o.a. de backup-astronauten en het ondersteunende personeel. Het eerste week van deze periode verblijven de astronauten nog in Houston. Nadien verhuizen ze naar Florida.
18.01 – De voorbereidingen op de Wet Dress Rehearsal gaan van start.
Met de komst van de Mobile Launcher op het lanceerplatform is de raket dan wel op zijn plaats gebracht maar alle leidingen (voor het tanken van vloeibare waterstof, vloeibare zuurstof, stikstof, helium, …), allerlei dataverbindingen en stroomvoorziening moeten nog aangesloten worden. Andere testen die daarbij op het programma staan zijn communicatietesten met Launch Control en met de Eastern Range (voor de connectie met de raket na lfitoff).
In de dagen die volgden werden testen gedaan met de Crew Access Arm. Die werd tot driemaal toe van de toren naar de capsule en terug gedraaid. De vierde keer bleef de arm tot bij de capsule.
Ook werd er hydrazine getankt voor het TVCS of Thrust Vector Control System van de SRB’s. Met behulp van een hydraulisch systeem is er de mogelijkheid om de uitlaat van beide boosters aan te sturen zodat de bewegingsrichting van de raket kan gecontroleerd kan worden.
Het werd ook tijd om het Emergency Egress System te testen. Dat is een systeem van een viertal “kooien” dat toelaat - bij problemen op de lanceertoren – zowel het personeel als de bemanning te evacueren. De “kooien” glijden vanaf een hoogte van 114 meter langs een 400 meter lange kabels naar beneden waar ze dan met speciale voertuigen verder in veiligheid kunnen gebracht worden.
17.01 – Rollout – Van de VAB naar LC39B.
Het voorbije jaar werd het Space Launch System voor deze vlucht in het Vehicle Assembly Building (VAB) stap voor stap opgebouwd. Men begon met de twee vastebrandstofraketten (SRB – Solid Rocket Booster). Daarna werd de gigantische Core Stage tussen de twee boosters geplaatst. De Core Stage is uitgerust met 4 motoren (die in een vorig leven dienst deden als Space Shuttle Main Engines) welke werken op vloeibare waterstof en vloeibare zuurstof. Boven op de Core Stage komt dan de ICPS of tweede trap, ook wel de upper stage genoemd. De ICPS of Interim Cryogenic Propulsion Stage brengt de capsule in een baan om de Aarde om ze wat later op het juiste moment richting Maan te stuwen. Die capsule is uiteraard de Orion-capsule. In wezen bestaat die uit twee delen. De Crew Module is het gedeelte waar de bemanning zal verblijven. Om de vlucht mogelijk te maken, om de bemanning in leven te houden, is er de ESM of European Service Module. Zoals de naam laat vermoeden werd de ESM in Europa gebouwd. Helemaal bovenaan staat de LAS of het Launch Abort System. En daarvan hopen we uiteraard dat dit deel niet gebruikt moet worden.
Heel het gevaarte werd opgebouwd op de Mobile Launcher ML-1. Een gigantisch platform met lanceertoren. Een gigantisch rupsvoertuig – CT-2 of Crawler-Transporter – zorgt ervoor dat die ML-1 samen met de raket vanuit de VAB naar het lanceerplatform LC39B gereden wordt.
Het is een tochtje van 6,4 km. Het startte om 13u08 (onze tijd) en eindigde na middernacht om 00u42 met het afleveren van ML-1 op het Launch Complex 39B.
10.01 – NASA geeft het startschot.
Er werd al een tijdje naar uitgekeken maar op 10 januari was het zover. NASA liet weten dat op 17 januari raket en capsule voor Artemis II vanuit de VAB naar het lanceerplatform zouden gereden worden. Eind januari werd een Wet Dress Rehearsal voorzien (de algemene repetitie van de countdown), gevolgd door een Flight Readiness Review. Vroegst mogelijke lancering is op 7 februari.
